De hele dag ben je in de weer. Je vliegt van hot naar her, overal de vriendelijkheid zelve. Als thuisverpleegkundige vraagt men jou regelmatig nog extraatjes:  een patiënt die vraagt om naar de apotheker te gaan of rommel die je eerst dient op te ruimen alvorens je je werk kan doen of een extra verzorging of een extra patiënt erbij nemen,… de lijst is lang. Je zou er koppijn van krijgen. Zo ga je deze job geen jaren kunnen volhouden!

Per slot van rekening hou je wel van je job. Maar het zijn al die extra dingen waar je moeilijk nee tegen kan zeggen, die je uitputten. Wat kan jij doen? Daar gaan we hieronder op in. Alles begint bij het besef dat jij diegene bent die er iets aan kan doen: ‘Vluchten kan  niet meer’ – en wellicht wil je dat ook niet meer.

leer nee zeggen

Hieronder lees je een aantal concrete tips die voortvloeiden uit een loopbaanbegeleiding van een thuisverpleegkundige Patricia. Wellicht ook inspirerend voor jou of een collega! Op naar gezonder en gelukkiger werken.

Vriendelijk zijn als automatisme

Vaak hebben we niet door hoe ons eigen gedrag dat van anderen uitlokt. Zo valt bij Patricia op dat zij bij elke zin glimlacht. Ik wijs haar er op en zij reageert als volgt: “Ja, dat vind ik belangrijk: tegen iedereen vriendelijk zijn.” Het is een automatisme geworden. Heel leuk natuurlijk voor de ander, maar welke gevolgen heeft dat?

Als we die gevolgen in kaart brengen, komt Patricia tot het besef dat haar vriendelijkheid haar emoties verbergt. Daardoor weet andere niet weet wat er echt bij haar omgaat. Nochtans vindt zij eerlijkheid ook echt belangrijk, want dan heb je een (h)echtere band met je patiënt. “Ik neem mezelf een beetje in het ootje,hé!”, concludeert ze. Want met haar glimlach wil Patricia de ander meekrijgen, maar die weet niet eens wat zij eigenlijk wil! “Hoe doe ik dat dan, vriendelijk én correct?”, vraagt Patricia.

Tips om je automatismen te doorbreken

En zo komen we tot deze concrete tips voor Patricia, die ook jij in alle stilte voor jezelf kan toepassen:

1.      Wees eerlijk met jezelf.

Vaak ontkennen we wat we voelen! Ongelooflijk toch? Onze emoties zijn onze  barometer: zij helpen ons te onderscheiden wat werkt voor ons en wat niet. Als je iets niet graag hebt, is het belangrijk om dat gevoel niet weg te duwen, maar er rekening mee te houden. Want wie kan er beter met jezelf rekening houden dan jijzelf?!

2.    Geef extra ruimte aan je gevoelens.

In plaats van je gevoel weg te duwen, ga je het juist ruimte geven. Je kan dat best oefenen in afzondering en in stilte. Je richt je aandacht op wat je voelt en waar je het voelt. Meer niet! En merk wat deze welwillende aandacht met jou doet. Het verandert je beleving ervan. Vaak ga je uiteindelijk een rustig gevoel ervaren: “tiens, waar is die narigheid naar toe?”. Vanuit dat rustiger gevoel kan je bewuster je reactie kiezen.

3.    Besef hoe de ander jou ziet.

Als vriendelijke persoon doe je er goed aan te beseffen dat je glimlach je soms onbegrijpbaar maakt voor anderen. Anderen denken dat alles oké is voor jou, want je glimlacht toch. Als de realiteit dan anders is, geef je dus de verkeerde boodschap. Beseffen dat de ander jou zo ziet, kan je aanzetten om authentieker te zijn.

4.    Leer NEE zeggen

Dat is de ultieme doelstelling: jij leert uit te komen voor wat zelf je nodig hebt. Al die aandacht voor de ander is mooi, maar niet lang houdbaar. Er dient balans te komen. Vaak denken we in uitersten: ofwel knikken we vriendelijk ‘ja’ of zeggen we botweg ‘nee’. Er is een tussenweg mogelijk: krijg je een vraag waar je niet op kan ingaan, dan ga je als volgt te werk:

1. Herhaal de vraag van de ander. Je mag dat letterlijk herhalen of in je eigen woorden! Een samenvatting kan ook maar persoonlijk prefereer ik de uitgebreide versie.

2.Toon begrip. Maak de ander duidelijk dat je alle begrip hebt voor zijn/haar vraag: verdedig de logica ervan, jawel! Zeg bijvoorbeeld “Inderdaad, dat zou handig zijn voor jou als ik je medicament zou ophalen bij de apotheker.” Dat voelt in het begin wat vreemd aan, maar opent het hart wederzijds!

3.Vervolgens geef je aan waarom je niet kan: “…echter kan ik dat niet doen in mijn ronde” of ‘Ik zou het graag doen voor jou maar het behoort niet tot mijn takenpakket’. Je vindt vast je eigen variant. Zorg er wel voor dat het duidelijk blijft. Dus niet ‘misschien wel’ of ‘ik zal nog zien of…’.

4.Tot slot benadruk je jouw betrokkenheid door even mee te denken. ‘Wie zou jou kunnen helpen die hier af en toe komt?’. Vindt de patiënt echt geen hulp? Herhaal dan je vraag om nog eens goed na te denken over wie er kan helpen. En dat je volgende keer benieuwd bent hoe je het gaat oplossen. En voeg eraan toe: ‘ik geloof erin dat het jou gaat lukken!’ Geloof verzet bergen!

5.    Oefening baart kunst

Dat is zeker waar voor communicatievaardigheden. Leren ‘nee’ zeggen, is geen sinecure. Je bent er zo aan gewend om de dingen op een bepaalde manier te zeggen, dat je veel weerstand kan voelen tegen verandering. De eerste keer zal het wellicht onwennig voelen. Vat echter moed en test het uit. Zovelen voelden innerlijk weerstand. Zij die het erop waagden staan allen versteld van het resultaat.

Hebben jullie ervaringen met deze tips of nog vragen over ‘nee zeggen’, deel ze dan op onze facebookpagina https://www.facebook.com/loopbaangeluk.be

Dit artikel verscheen ook in Het Verband, tijdschrift van VBZV, de Vlaamse Beroepsvereniging voor Zelfstandige Verpleegkundigen.